Wyrok Trybunału z grudnia 2025. Co naprawdę zmienił

Co Trybunał uznał za niekonstytucyjne

W wyroku z 2 grudnia 2025 roku w sprawie o sygnaturze P 10/16 Trybunał Konstytucyjny zakwestionował stwierdzanie nabycia przez zasiedzenie, przed 3 sierpnia 2008 roku, służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, rozumianej szeroko. Chodzi o taką służebność, którą sądy zasądzały wprost na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego, bez wskazania nieruchomości władnącej.

To właśnie ta konstrukcja przez lata pozwalała zakładom wygrywać sprawy jednym zdaniem: korzystamy od czterdziestu lat, więc zasiedzieliśmy.

Czego wyrok nie objął

Poza sentencją pozostało zasiedzenie służebności gruntowej przesyłu w rozumieniu wąskim, czyli na rzecz każdoczesnego właściciela oznaczonej nieruchomości władnącej (art. 285 § 1 w związku z art. 292 Kodeksu cywilnego). Jeżeli przedsiębiorca wskaże i prawidłowo oznaczy nieruchomość władnącą, na przykład działkę pod stacją transformatorową, ta droga nadal stoi przed nim otworem.

Praktyczny wniosek jest prosty. W postanowieniu o stwierdzeniu zasiedzenia muszą być oznaczone obie nieruchomości, obciążona i władnąca, w sposób wymagany przepisami o księgach wieczystych. Brak tego oznaczenia to dziś realny punkt zaczepienia.

Data 3 sierpnia 2008 roku dzieli sprawy na dwie grupy

Jeżeli termin zasiedzenia upłynął przed tą datą, w grę wchodzi wyłącznie służebność gruntowa przesyłu, z nieruchomością władnącą. Jeżeli nie upłynął, bieg terminu zasiedzenia służebności przesyłu liczy się dopiero od 3 sierpnia 2008 roku, bo wcześniej ta instytucja w Kodeksie cywilnym nie istniała.

Przy dwudziestoletnim terminie oznacza to rok 2028, przy trzydziestoletnim rok 2038. Dla wielu właścicieli to informacja, że okno jeszcze się nie zamknęło.

Uczciwie o wątpliwościach

Do wyroku zgłoszono dwa zdania odrębne. Podniesiono w nich, że Trybunał nie miał kompetencji do merytorycznego rozstrzygania w tej sprawie, bo nie było jednolitej i utrwalonej wykładni, którą można by oceniać.

Jest też poważniejszy problem. Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Od grudnia 2024 roku, na podstawie uchwały Rady Ministrów, ogłaszanie wyroków Trybunału jest wstrzymane, a tego wyroku w Dzienniku Ustaw nie ma. W piśmiennictwie wskazuje się, że to podważa jego moc obowiązującą. Sąd powszechny może więc uznać, że orzeczenie formalnie nie weszło w życie. Dlatego traktujemy je jako mocny argument w sporze, a nie jako rozstrzygnięcie, na którym można oprzeć całą sprawę.

Osobnym wyrokiem, z 3 grudnia 2025 roku w sprawie SK 17/18, Trybunał orzekł, że art. 401¹ Kodeksu postępowania cywilnego jest niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania po wyroku stwierdzającym niezgodność z Konstytucją określonego znaczenia przepisu. To nie oznacza jednak, że każda zakończona sprawa wraca na wokandę. Terminy na wznowienie są krótkie, a wobec tego wyroku podnoszone są te same zastrzeżenia co wobec poprzedniego.

Co z tym zrobić w swojej sprawie

Sprawdź trzy rzeczy. Czy przedsiębiorca w ogóle podniósł zarzut zasiedzenia. Czy opiera go na okresie sprzed 3 sierpnia 2008 roku. Czy wskazał i oznaczył nieruchomość władnącą. Jeżeli trzecia odpowiedź brzmi nie, jest o czym rozmawiać.

Jeżeli sprawa dopiero przed Tobą, pamiętaj, że korespondencja z zakładem nie zatrzymuje biegu terminu. Robi to dopiero czynność przed sądem. Zobacz jak liczy się zasiedzenie i wzór pisma do zakładu energetycznego.