Gdzie toczy się sprawa o działkę. Sądy i księgi wieczyste na Pomorzu
O tym, który sąd rozpozna sprawę o słup, linię energetyczną albo wpis w księdze wieczystej, decyduje położenie działki. Poniżej obszary, w których prowadzimy sprawy najczęściej, z sądem, wydziałem ksiąg wieczystych i urzędem, w którym zamawia się wypisy i mapy. Dla Gdańska, Gdyni i Sopotu jest osobna strona.
Właściwość sądów podajemy za tekstem jednolitym rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości o siedzibach i obszarach właściwości sądów (Dz.U. 2026 poz. 492). Sprawy z zakresu prawa rzeczowego rozpoznaje sąd położenia rzeczy (art. 606 k.p.c.), a powództwa o prawa rzeczowe na nieruchomości sąd miejsca jej położenia (art. 38 § 1 k.p.c.). O sądzie decyduje więc położenie działki, nie Twój adres zameldowania ani siedziba zakładu.
Słupsk
Obszar sądu: miasta Słupsk i Ustka oraz gminy Damnica, Dębnica Kaszubska, Główczyce, Kobylnica, Redzikowo, Smołdzino i Ustka.
Sąd i księgi wieczyste: Sąd Rejonowy w Słupsku. Apelacje: Sąd Okręgowy w Słupsku.
Wypisy, mapy, plan miejscowy: Prezydent Miasta Słupska dla działek w granicach miasta (Słupsk jest miastem na prawach powiatu) albo Starosta Słupski dla działek w gminach powiatu.
W powiecie słupskim typowy układ to grunty rolne i siedliskowe, przez które sieć średniego napięcia prowadzono w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, często na podstawie decyzji administracyjnych z tamtych lat. To ważne, bo stara decyzja wydana w trybie przepisów o wywłaszczeniu może dawać zakładowi tytuł prawny i wtedy roszczenie o wynagrodzenie upada, a zostaje droga o przełożenie albo odszkodowanie za konkretne szkody. Dlatego pierwszą rzeczą, o którą pytamy zakład, jest właśnie ta decyzja.
Kartuzy
Obszar sądu: gminy Chmielno, Kartuzy, Przodkowo, Sierakowice, Somonino, Stężyca, Sulęczyno i Żukowo.
Sąd i księgi wieczyste: Sąd Rejonowy w Kartuzach. Apelacje: Sąd Okręgowy w Gdańsku.
Wypisy, mapy, plan miejscowy: Starosta Kartuski (wypisy z rejestru gruntów, mapy) oraz wójt lub burmistrz gminy (plan miejscowy, warunki zabudowy, zezwolenia na usunięcie drzew).
Kaszuby to obszar, gdzie działki budowlane powstają z podziału gruntów rolnych i leśnych, a sieć energetyczna była prowadzona po dawnych granicach. Efekt jest zawsze podobny: słup albo przewód ląduje w poprzek nowej działki, a nabywca dowiaduje się o tym po zakupie. Dochodzi do tego presja inwestycyjna w gminach Żukowo i Kartuzy, gdzie sąsiedzka zabudowa rośnie szybciej niż infrastruktura i gdzie o dopuszczalnych parametrach rozstrzyga plan miejscowy albo decyzja o warunkach zabudowy.
Władysławowo i Puck
Obszar sądu: miasta Hel, Puck, Reda, Rumia i Wejherowo oraz gminy Choczewo, Gniewino, Jastarnia, Kosakowo, Krokowa, Linia, Luzino, Łęczyce, Puck, Szemud i Władysławowo.
Sąd i księgi wieczyste: Sąd Rejonowy w Wejherowie. Apelacje: Sąd Okręgowy w Gdańsku.
Wypisy, mapy, plan miejscowy: Starosta Pucki oraz wójt lub burmistrz gminy (plan miejscowy, warunki zabudowy, zezwolenia na usunięcie drzew).
Pas nadmorski ma swoją specyfikę: wartość metra jest wysoka, więc każdy metr pasa technologicznego pod linią waży w wynagrodzeniu więcej niż w głębi lądu. Jednocześnie część terenów objęta jest ochroną przyrodniczą i krajobrazową, co zmienia zarówno możliwość zabudowy, jak i sposób, w jaki trzeba rozmawiać z inwestorem albo z zakładem o przełożeniu linii. Przy działkach letniskowych i pensjonatowych sprawdzamy dodatkowo, czy słup nie blokuje właśnie tej części działki, na której miał stanąć budynek.
Lębork
Obszar sądu: miasta Lębork i Łeba oraz gminy Cewice, Czarna Dąbrówka, Nowa Wieś Lęborska, Potęgowo i Wicko.
Sąd i księgi wieczyste: Sąd Rejonowy w Lęborku. Apelacje: Sąd Okręgowy w Słupsku.
Wypisy, mapy, plan miejscowy: Starosta Lęborski oraz wójt lub burmistrz gminy; dla gminy Potęgowo urząd gminy, mimo że sąd jest w Lęborku.
Powiat lęborski to mieszanka działek rolnych, siedliskowych i letniskowych w pasie Łeby i Wicka. Przy gruntach pod zabudowę letniskową częstym problemem jest nie tyle sam słup, ile pas technologiczny, który wyłącza z zabudowy najlepszą część działki. W takich sprawach liczy się dokładny przebieg urządzeń z mapy zasadniczej i z geodezyjnej evidencji sieci, a nie szkic z pamięci właściciela.
Bytów
Obszar sądu: gminy Borzytuchom, Bytów, Kołczygłowy, Lipnica, Parchowo, Studzienice i Tuchomie.
Sąd i księgi wieczyste: Sąd Rejonowy w Bytowie. Apelacje: Sąd Okręgowy w Słupsku.
Wypisy, mapy, plan miejscowy: Starosta Bytowski oraz wójt lub burmistrz gminy.
W powiecie bytowskim przeważają duże działki rolne i leśne. Przy takich areałach wynagrodzenie za służebność liczy się nie od całej powierzchni, lecz od pasa faktycznie zajętego i strefy, w której korzystanie jest ograniczone, i właśnie wokół tej powierzchni toczy się większość sporu z zakładem. Druga typowa sprawa to grunty, przez które linia przechodziła jeszcze przed komasacją albo przed podziałem spadkowym, co komplikuje ustalenie, kto i od kiedy jest właścicielem obciążonej części.
Ustka
Obszar sądu: miasta Słupsk i Ustka oraz gminy Damnica, Dębnica Kaszubska, Główczyce, Kobylnica, Redzikowo, Smołdzino i Ustka.
Sąd i księgi wieczyste: Sąd Rejonowy w Słupsku. Apelacje: Sąd Okręgowy w Słupsku.
Wypisy, mapy, plan miejscowy: Starosta Słupski dla działek w gminie Ustka oraz burmistrz miasta Ustka albo wójt gminy dla spraw planistycznych.
W pasie nadmorskim wokół Ustki wysoka cena metra podnosi stawkę sporu: ten sam pas pod linią jest wart wielokrotnie więcej niż identyczny pas w głębi powiatu. Jednocześnie część terenów objęta jest ochroną przyrodniczą i ograniczeniami planistycznymi, które trzeba sprawdzić przed jakąkolwiek rozmową o zabudowie albo o przełożeniu linii. Przy działkach letniskowych i inwestycyjnych rozstrzyga to, czy urządzenia zajmują właśnie tę część działki, która miała być zabudowana.
Sławno i Darłowo
Obszar sądu: miasta Darłowo i Sławno oraz gminy Darłowo, Malechowo, Postomino i Sławno.
Sąd i księgi wieczyste: Sąd Rejonowy w Sławnie. Apelacje: Sąd Okręgowy w Koszalinie.
Wypisy, mapy, plan miejscowy: Starosta Sławieński oraz wójt lub burmistrz gminy.
Powiat sławieński łączy dwa światy: rolniczy w głębi lądu i nadmorski wokół Darłowa, gdzie ceny gruntu są wielokrotnie wyższe. Przy gruntach rolnych spór z zakładem energetycznym dotyczy zwykle powierzchni pasa i utrudnień w uprawie, przy działkach nadmorskich tego, że urządzenia wyłączają z zabudowy najcenniejszą część. Odrębna apelacja ma znaczenie praktyczne: linia orzecznicza sądów okręgu koszalińskiego i Sądu Apelacyjnego w Szczecinie bywa inna niż gdańska, więc inaczej dobiera się powołania w pismach.
Wejherowo, Rumia, Reda
Obszar sądu: miasta Hel, Puck, Reda, Rumia i Wejherowo oraz gminy Choczewo, Gniewino, Jastarnia, Kosakowo, Krokowa, Linia, Luzino, Łęczyce, Puck, Szemud i Władysławowo.
Sąd i księgi wieczyste: Sąd Rejonowy w Wejherowie. Apelacje: Sąd Okręgowy w Gdańsku.
Wypisy, mapy, plan miejscowy: Starosta Wejherowski oraz wójt lub burmistrz gminy; dla Rumi i Redy urzędy tych miast.
Powiat wejherowski to pas, w którym zabudowa jednorodzinna rozlała się na dawne grunty rolne wzdłuż kolei miejskiej. Stąd najczęstszy układ: linia średniego napięcia starsza od podziału geodezyjnego, słup w poprzek nowej działki i brak wpisu w księdze wieczystej albo wpis dopisany po podziale. Druga powtarzalna sprawa to inwestycja na działce sąsiedniej w Rumi i Redzie, gdzie o dopuszczalnej wysokości i intensywności decyduje plan miejscowy albo decyzja o warunkach zabudowy, a nie zapewnienia inwestora. W gminach Luzino, Szemud, Linia i Łęczyce dochodzą do tego grunty rolne z liniami prowadzonymi po dawnych granicach.
Łeba
Obszar sądu: miasta Lębork i Łeba oraz gminy Cewice, Czarna Dąbrówka, Nowa Wieś Lęborska, Potęgowo i Wicko.
Sąd i księgi wieczyste: Sąd Rejonowy w Lęborku. Apelacje: Sąd Okręgowy w Słupsku.
Wypisy, mapy, plan miejscowy: Starosta Lęborski oraz burmistrz Łeby albo wójt gminy Wicko lub Nowa Wieś Lęborska.
Łeba to najdroższy metr w całym powiecie, więc ten sam pas pod linią waży w wynagrodzeniu wielokrotnie więcej niż identyczny pas w głębi lądu. Przy działkach letniskowych i pensjonatowych problemem rzadko jest sam słup, a prawie zawsze pas technologiczny, który wyłącza z zabudowy najcenniejszą część działki. Dochodzą ograniczenia planistyczne i przyrodnicze pasa nadmorskiego, które trzeba sprawdzić przed jakąkolwiek rozmową o zabudowie albo o przełożeniu linii. Dlatego w tych sprawach pracujemy na dokładnym przebiegu urządzeń z mapy zasadniczej, nie na szkicu z pamięci właściciela.
Co jest wspólne dla całego obszaru
Niezależnie od sądu pierwsze pytanie brzmi tak samo: na jakiej podstawie operator korzysta z Twojego gruntu. Możesz je zadać sam, bezpłatnym wzorem pisma. O tym, ile lat liczy się zasiedzenie, piszemy w tekście Zasiedzenie służebności przesyłu, a o tym, jak biegły liczy pieniądze, w tekście Ile płaci zakład energetyczny za słup.
Uczciwie o szansach
Jeżeli operator ma ważny tytuł prawny, roszczenie o wynagrodzenie upada i zostają inne drogi: przełożenie urządzeń, odszkodowanie za konkretną szkodę, uporządkowanie wpisu. Analiza zaczyna się od dokumentów, nie od obietnicy kwoty.
Pytania
Który sąd rozpozna sprawę o słup albo służebność na mojej działce?
Sąd rejonowy, w którego obszarze leży działka. Sprawy z zakresu prawa rzeczowego rozpoznaje sąd położenia rzeczy (art. 606 k.p.c.), a powództwa o prawa rzeczowe na nieruchomości sąd miejsca jej położenia (art. 38 § 1 k.p.c.). Twój adres i siedziba operatora nie mają znaczenia.
Czy muszę przyjeżdżać do kancelarii?
Nie. Dokumenty przyjmujemy elektronicznie, pełnomocnictwo podpisuje się korespondencyjnie, a na posiedzenia jeździ pełnomocnik.
Czy prowadzicie sprawy poza Pomorzem?
Tak, w całej Polsce. Ta strona obejmuje sądy, w których bywamy najczęściej, bo mamy biura w Gdyni i w Słupsku.
Analiza podstawowa kosztuje 500 zł i obejmuje księgę wieczystą, mapy, tytuł prawny drugiej strony, terminy i uczciwą ocenę szans. Kwalifikacja jest bezpłatna, odpowiadamy w dwa dni robocze.
Strona ma charakter informacji o działalności kancelarii i o stanie prawnym. Nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie i nie przesądza wyniku.